Op de foto molenaar Johannes Kooistra met links van hem het gemaal De Grie en rechts de fantastisch herstelde Hersteller met volle zeilen malend, een product van Zaanse bodem waarmee de band met de Zaanstreek opnieuw verstevigd is. Foto Gerben D. Wijnja
Op vrijdag 7 en zaterdag 8 september wordt het feit herdacht dat anderhalve eeuw geleden molen De Hersteller voor de Griebemaling van de Groote Sint Johannesgaster Veenpolder is opgericht. Het was een traditionele veenpoldermolen die het door vervening ontstane plassengebied moest droogmalen waarna hij diende voor het op peil houden van het polderwater. Daarmee is de naam van de molen ook meteen verklaard: hij herstelde het land tot vruchtbaar weidegebied en dat ging niet met indrukwekkende stoomgemalen zoals dat elders in ons land wel het geval was. Nee, in onze provincie zorgden de ambachtelijke molenmakers voor een geheel eigen veenpoldermolentype. Een wiekendrager die uiterst elegant van vorm was en die prima berekend bleek voor de aan haar toebedeelde taak. Zoals gebruikelijk in de Friese veenpolders werd ook in De Hersteller een eenvoudige woning ten behoeve van de molenaar getimmerd.
In 1931 moest windbemaling eraan geloven toen het electrisch gemaal De Grie naast de molen verrees. Meteen na de oorlog werd demolen vankap en wieken en staart ontdaan en de overgebleven romp deed dienst als woning voor de polder.
In Joure was in de beginjaren 70 van de vorige eeuw Penninga’s Molen net van de ondergang gered en wat daar kon dat moest in Sintjohannesga toch ook kunnen. Manus Bosma van de Streek nam in 1975 het initiatief de molen z’n wieken terug te geven. Een jaar later stond de molen op de agenda van Plaatselijk Belang: Ten Hoeve hield een vurig pleidooi voor eerherstel van de molen van Jan en Lina de Jong. Weer een jaar later schreef ik een paginagroot artikel in de Jouster Courant: een historisch onderbouwd advies voor herstel. Er gloorde hoop. In 1978 schonk eigenaar Waterschap Boarnferd de molen aan de restauratiecommissie bestaande uit de heren Bosma, Bijker, De Jong, Woudstra en Jager. Dit vijfmanschap bond de strijd aan voor restauratie. En wat menigeen niet zag zitten dat lukte deze strijdbare mannen wel degelijk. In 1979, op de dinsdagavond van 9 oktober, koos de gemeenteraad van Haskerland, ondanks een negatief advies van B&W, voor het beschikbaar stellen van 250.000 gulden. En toen moesten de mannen echt aan de bak want er gaapte een gat van een halve ton. En dat moest zelf opgebracht worden. Alles werd uit de kast gehaald en het lukte zowaar. De mannen van aannemer J. de Wal uit Grou konden aan de slag. Op 22 juni 1981 kwam de kap weer op de romp en werden de roeden gestoken. Op 19 oktober van datzelfde jaar werd de molen feestelijk in gebruik gesteld door de Commissaris der Koningin mr. H. Rijpstra.
Voor mij persoonlijk betekende dit ook de verwezenlijking van een droom want we mochten als nieuwe bewoners de molen betrekken. Daarmee waren we toen de enige permanente molenbewoners in Fryslân en dat leverde heel wat publiciteit op. We hebben er prachtige jaren gehad: onze beide kinderen groeiden op bij de wentelende wieken van de in ere herstelde Hersteller. Toen het na verloop van tijd allemaal toch wat te klein werd, vonden we in Jan Wijnsma een nieuwe huurder. Kort geleden vestigde molenmaker Johannes Kooistra zich in de molen. En daarmee is een nieuwe enthousiaste bewoner voor de monumentale molen aangesteld, een man met ambities, een doener waarvan we vast nog het nodige kunnen verwachten.
In dat verband werd Johannes even voor het voetlicht gehaald. Hem werd een passend cadeau overhandigd dat wellicht aanzet geeft tot verwezenlijking van een nieuwe droom.*
Daarvoor was nog het eerste exemplaar van een nieuw boek over de molen gepresenteerd. Het werd door 'spreekstalmeester' Jan Kuiken namens het stichtingsbestuur overhandigd aan een werker van het eerste uur, de heer B. Woudstra die secretaris was van 1979 tot 1983. Het is een fors uitgevallen boek geworden, formaat A4 met heel veel kleurenfoto's.
In de molenschuur was een foto-expositie ingericht van werk van amateurs en schoolkinderen. Onder de prijswinnaars was absoluut veel talent aanwezig.
Natuurlijk werd ook druk gebruik gemaakt van de mogelijkheid de opnieuw opgeknapte molen te bezichtigen. De familie Kooistra heeft ere van het vele werk dat verzet is: met gepaste trots kon het resultaat aan de genodigden worden getoond.
Gerben D. Wijnja
*Het cadeau betrof een antieke peilschaal van de Groote St. Johannesgaster Veenpolder die ik ooit uit het schroot heb gered. De wens leeft om de molen ooit weer water te laten verzetten en daarmee is die geëmailleerde peilschaal een eerste aanzet.Foto Jelmer D. Wijnja
|
