Daar bij die molen
John Stoel
3 oktober t/m 22 november 2009
Kunsthal Rotterdam presenteert een serie portretten van molenaars die John Stoel het afgelopen jaar maakte. Hij geeft daarmee een beeld van een verdwijnende beroepsgroep in Nederland. Waren er een eeuw geleden nog ruim tienduizend molens in bedrijf, inmiddels is dat aantal geslonken tot zo’n twaalfhonderd wind-, water-, en poldermolens. Door technische vooruitgang zijn de molens overbodig geworden en op grote schaal uit ons landschap verdwenen. Daarmee is ook het molenaarsschap zeldzaam geworden.
Molenaarsbestaan John Stoel fotografeert de molenaars in hun werkomgeving, maar op een bijzondere manier. In de achtergrond van zijn portretten is steeds slechts een klein stukje van de molen en het landschap waarin de molen staat te zien. Zonder ergens een totaalbeeld te geven, maken de foto’s van Stoel duidelijk dat het molenaarsbestaan onlosmakelijk verbonden is met het buitenleven, het werken met eeuwenoude techniek en het spel met de wind en de elementen. De molenaars zijn te zien, al leunend tegen een hek voor hun molen, kijkend naar het landschap vanuit de deuropening en staand tegen de trap die naar de nok van hun molen leidt.
Van vader op zoon John Stoel geeft met zijn portretten de vaak al eeuwenoude molens in Zoeterwoude, Teylingen en Alphen aan de Rijn een gezicht. Zijn serie is een hommage aan de weinige molenaars die Nederland nog telt. Uit de foto’s blijkt dat het molenaarsschap een echt mannenberoep is. Stoel fotografeerde slechts één vrouw die — zoals dat heet - ‘op’ de Blauwe Molen in Kaag en Braassem woont. Sommige molens zijn al eeuwen in het bezit van dezelfde familie; het molenaarsschap gaat daar over van vader op zoon. Zoals de familie Pouw Kraan die al sinds 1695 molens in het Rijnland bezit. Het karakter van het beroep is over de generaties wel veranderd. De windmolens malen niet langer graan of zagen hout, maar hebben een culturele bestemming gekregen. Daardoor is de molenaar niet meer verantwoordelijk voor de productie van meel, verf of olie, maar vooral belast met het behoud van zijn molen voor toekomstige generaties.
Publicatie De foto’s van John Stoel zijn eerder dit jaar gepubliceerd in het jubileumboek ‘Geef ons de ruimte, 50 jaar Rijnlandse Molenstichting 1959-2009’, uitgegeven bij Waanders Uitgevers, Zwolle. We plaatsten van dat boek een bespreking in het laatste nummer van De Utskoat.
|
